David Byrne kemur til Íslands í sumar ásamt Ghost Train Orchestra með Who Is The Sky? túrinn, sem er þessa dagana að fara sigurför um heiminn og fá mikið lof gagnrýnenda..
Tónleikarnir fara fram í Laugardalshöll 29. júlí og við lofum einstakri upplifun, þar sem framúrstefna og aðgengilegt popp mætast í lifandi, sjónrænum og tilfinningaríkum heimi.
Á nýju plötunni Who is the Sky? heldur hann áfram að kanna mannleg tengsl, sköpun og merkingu í síbreytilegum heimi.
Á plötunni vinnur hann í fyrsta skipti með Grammy-verðlauna framleiðandanum Kid Harpoon og áðurnefndri kammer hljómsveit, Ghost Train Orchestra. Afraksturinn er sameining á myndrænum hljóðheimi, húmor og hlýju. Tónleikarnir verða bæði persónulegir og stórir í sniðum; upplifun sem tengir, gleður og situr eftir.
Um David Byrne og tilurð plötunnar Who Is The Sky?
Það var árið 2023, sem David Byrne byrjaði að krota niður stöku groove, hljóma og laglínur. Það var nú orðið svolítið síðan síðast. Sigursælu tímabili American Utopia var lokið, en platan hafði þróast yfir í tónleikaferðalag, svo yfir í lofaða Broadway-sýningu og síðar HBO-mynd í leikstjórn Spike Lee.
Árin þarna á undan einkenndust af miklum umbrotum. “Ég teiknaði mikið og eldaði einnig helling (aðallega mexíkóskan og indverskan mat)” er haft eftir David. “En svo kom tónlistin aftur til mín, ég byrjaði að safna saman hugmyndum af textum og setti saman í setningar. Ég hef nefnilega komist að því að þegar lagasmíðin hellist yfir mig á ég auðveldara með að byrja ef ég á textana tilbúna. Ég spurði sjálfan mig einnig: Finnst mér þetta skemmtilegt, af hverju er ég að semja lög og vinna við tónlist, skiptir það einhverju máli?”
Svörin við þessum spurningum má finna á nýju plötunni Who Is The Sky? Platan er unninn í samstarfi við Grammy-verðlaunahafann Kid Harpoon sem hefur unnið með mörgum þekktum nöfnum í tónlistarbransanum, til að mynda Tom Hull, Harry Styles og Miley Cyrus. Kammersveitin Ghost Train Orchestra frá New York kemur einnig að vinnslu hennar sem og
fleiri gestir; Hayley Williams úr Paramore, St. Vincent, samstarfskona og nágranni Davids og trommuleikari The Smile, Tom Skinner.
Platan byggir á þeirri bjartsýni sem einkenndi tónleikaferðina, Broadway sýninguna og kvikmyndina American Utopia. David heldur áfram ævilangri leit sinni að mannlegum tengslum og möguleikunum á samstöðu í óreiðukenndum heimi.
Hún er sérlega myndræn og húmorísk og í henni leynist faldar lexíur; ást er óútskýranleg, uppljómun hefur ólíka þýðingu fyrir mismunandi fólk og það er alltaf góð hugmynd að bera á sig rakakrem, hvort sem þú vaknar með barnmjúka húð eða ekki. Fyrst og fremst sýnir tónlistin þó hæfileika David til að dansa á mörkum framúrstefnu og einfaldleika.
Hugmyndin að fá Ghost Train Orchestra með sér í lið kviknaði eftir að hann hlustaði á plötu sem þau tileinkuðu tón- og götuljóðskáldinu Moondog. Síðar sama ár steig hann á svið með sveitinni í Brooklyn. Heillaður af fjölbreytilegri hljóðfæraskipan bandsins hugsaði hann. “Hvað ef nýju lögin mín myndu hljóma svona?” Hann bauð þeim að taka þátt og voru þau ekki lengi að hoppa á vagninn.
Brian Carpenter, stjórnandi Ghost Train Orchestra lýsir því hvernig þeir kynntust. “Við David kynntumst í gegnum sameiginlegan vin, Joan Wasser, en hún spilaði lykilhlutverk í Moondog verkefninu okkar. Þegar hún sagði mér að hann hefði áhuga á að vinna með sveitinni var ég í skýjunum. Hann sendi mér prufu og bað okkur um að setja okkar hljóm inn. Við byrjuðum á grófum útsetningum en að heyra hann syngja með okkur í fyrsta skipti var ótrúleg upplifun,” segir Brian einnig.
Kid Harpoon kom síðar inn í verkefnið eftir kynni þeirra Davids í partýi. “Stundum gerast góðir hlutir í partýum, ég vissi að þetta gæti orðið flókið en vildi tryggja að upptökurnar hljómuðu eins vel og mögulegt væri. Utanaðkomandi hlustun getur skipt miklu máli” segir David.
Kid ákvað að slá til og taka þátt í verkefninu eftir að hafa hlustað á hljóðprufurnar.
Að sögn Byrne inniheldur platan meira af sögum en áður. Stuttar frásagnir byggðar á persónulegri reynslu. Þar má nefna „She Explains Things to Me“, „A Door Called No“, „My Apartment Is My Friend“ og „I Met the Buddha at a Downtown Party“. Á meðan leitast lagið „What Is the Reason for It?“ við að skilgreina ást á hátt sem rökhyggja nær sjaldan utan um, og „The Avant Garde“ fjallar um gildi listarinnar sjálfrar.
„Ég hafði á tilfinningunni að nánar útsetningar fyrir hljómsveit myndu draga fram tilfinningarnar í þessum lögum. Á sama tíma langaði mig að ná til almennings. Ég sá fyrir mér að Kid Harpoon gæti hjálpað með það og að segja sögurnar.“ “Fólk heldur að upptökustjórar sjái aðallega um að hljóðblöndun sé góð, Kid Harpoon gerði það vissulega, en var jafnframt meðvitaður um hvað sagan skipti miklu máli.”
Kid Harpoon bætir við: „Ég hef alltaf heyrt lög hans sem sögur. Þau eru persónuleg, en á sama tíma með hans einstöku sýn á lífið. Þegar ég gekk um New York og hlustaði á tónlistina fann ég fyrir gleði, því þau minna mann á að við erum öll eins; við hlæjum, grátum og syngjum.“
Ghost Train Orchestra setur einnig sinn svip á plötuna. Hver og einn meðlimur hljómsveitarinnar fékk að koma með ábendingar. Þar sem platan er unnin á tímum heimsfaraldurs héldu hljómsveitin, David og Kid síðan Zoom fundi til að fara yfir útsetningar og unnu plötuna áfram á þann hátt, saman. Fleiri komu að verkinu. Trommuleikarinn Tom Skinner og brasilíski slagverksleikarinn Mauro Refosco lögðu sitt á vogarskálarnar. Hún er svo mixuð af Mark “Spike” Stent og masteruð af Emily Lazar. Niðurstaðan er tækifæri. Tækifæri til að stíga inn í annan veruleika og sleppa úr fangelsi eigin sjálfs.
Hönnun Who Is The Sky? er í höndum Shira Inbar og er David þar nánast hulinn geislandi litamynstri og súrrealískum, oddhvössum búningum eftir belgíska listamanninn Tom Van Der Borght.
„David hefur einstaka sérstöðu í hugsun og þó hann fari á nýjar slóðir með hverri plötu, þá er alltaf sterk tilfinning fyrir sameiginlegri upplifun. Allir taka þátt, en hann er eins konar miðpunktur, hausinn á partýinu. Þessi tónlist er þannig fyrir mér.“ segir Kid Harpoon.
Í gegnum alla plötuna má finna kraftmikla takta og fíngerðar hljóðfæraskreytingar. Allt frá laumulegri gítarlínu í „When We Are Singing“ (hlustið sérstaklega eftir orðlausum raddhljómum Byrne í lokin) til „bum-da-bum-da-bum“ taktsins og kassagítarsskotanna í „Don’t Be Like That” og sveiflukennds hljóðheims „I’m an Outsider“, þar sem marimba og theremin fléttast inn.
„Á mínum aldri, að minnsta kosti hjá mér, kemur ákveðið “mér er alveg sama hvað öðrum finnst” viðhorf,“” segir David. „Ég get farið út fyrir þægindarammann með þá öryggistilfinningu að ég viti nokkurn veginn hver ég er og hvað ég er að gera. Samt er hvert nýtt lag, hver ný plata, alltaf nýtt ævintýri. Það er alltaf spurningin: “hvernig á þetta að virka?”
Niðurstaðan er plata sem leikur sér að því að fela og afhjúpa – eða eins og Byrne orðar það: „Tækifæri til að verða sú goðsagnakennda vera sem við berum öll innra með okkur. Tækifæri til að stíga inn í annan veruleika og losna úr fjötrum eigin sjálfs.“
Um Ghost Train Orchestra
Ghost Train Orchestra er stór hljómsveit með aðsetur í Brooklyn, stofnuð af Brian Carpenter árið 2006. Hún er þekkt fyrir frumlegar endurtúlkanir á verkum vanmetinna og oft lítt þekktra tónskálda. Sveitin hefur gefið út fimm plötur sem allar hafa hlotið lof fyrir frumleika og skýra listræna sýn. Árið 2023 gaf hún út Songs and Symphoniques í samstarfi við Kronos Quartet, þar sem tónlist Moondog var endurunnin á nýjan hátt.
